Veel mensen gooien het weg, maar in de tuin is het goud waard – tuinexpert onthult hoe je het gebruikt
Houtas wordt vaak over het hoofd gezien en gewoon weggegooid. Maar goed toegepast kan het een waardevolle bijdrage leveren aan je bodemgezondheid. Dit artikel legt uit waarom houtas, het bijproduct van verbranding, meer is dan afval en hoe je het kunt inzetten om je bodem en planten te versterken. Door de alkaliserende werking en de levering van mineralen heeft houtas meerdere voordelen, mits je het met beleid gebruikt, wat bijdraagt aan duurzaam tuinieren.
Wat houtas chemisch doet
Houtas is geen gewoon restproduct; het heeft een sterke alkaliserende werking. Houtas verhoogt de pH-waarde van de bodem, waardoor het geschikt is om zure grond te bufferen. Bij verbranding gaat stikstof verloren, maar belangrijke voedingsstoffen zoals kalium en mineralen blijven achter. Daardoor lijkt het op een kalkbehandeling, met de bijkomende voordeel van die extra mineralen.
De adviezen over het gebruik van houtas komen vooral van Patrícia Mirkovszki-Lénárt, een expert in tuinbouw en boomkeuring. Zij benadrukt het belang van houtas “met beleid” gebruiken, wat in het Duits wordt aangeduid als “mit Bedacht”.
Waar houtas vandaan moet komen en hoe je het gebruikt
Houtas moet afkomstig zijn van onbehandeld hout om veilig te kunnen worden ingezet. Geschikte bronnen zijn hout uit je eigen open haard, kachel of kampvuur (mits er geen lak, beits of lijm is gebruikt).
Niet-geschikte bronnen zijn onder andere:
- kool
- briketten
- gelakt of behandeld hout
- houtpellets
- spaanplaten
- behandeld gerecycled hout
- gekleurde bedrukt papier
- kartonnen verpakkingen
Deze materialen kunnen zware metalen en schadelijke stoffen bevatten.
Voordelen en beperkingen als meststof
Houtas heeft verschillende voordelen als meststof. Het kan zure bodems bufferen, waardoor de pH richting neutraal verschuift, en levert kalium en mineralen die belangrijk zijn voor sterke groei, waterhuishouding en vruchtkwaliteit. Je kunt ook kleine hoeveelheden houtas aan de compost toevoegen.
Er zitten echter beperkingen aan. Omdat stikstof ontbreekt, is houtas geen alleskunner voor groei, en ongecontroleerd strooien kan leiden tot overbemesting of teveel kalk in de bodem. Daarom moet je as dun en gelijkmatig verspreiden, geen hopen maken en het direct licht in de grond werken zonder het op bladeren of stengels te strooien.
Praktische tips en welke planten het waarderen
Bij sterk zure bodems is de aanbevolen hoeveelheid houtas ongeveer 200,400 g/m², gebaseerd op informatie van samenhaus.de. Deze toepassing doe je niet jaarlijks, maar eerder eens per drie tot vier jaar. Minder zure bodems hebben veel lagere hoeveelheden nodig. Het is altijd beter om te weinig dan te veel te gebruiken. Bepaal de bodemgesteldheid met een simpele pH-test uit een tuinwinkel en niet alleen omdat je van as af wilt komen.
Houtas is vooral nuttig voor kalktolerante planten die neutrale tot licht basische bodems prefereren. Zware leem- of kleibodems zijn minder gevoelig voor pH-stijgingen. Planten zoals rhododendrons, blauwe bessen en azalea’s, die zure grond prefereren, hebben echter last van houtas. Ook lichte, zandige bodems zijn minder geschikt omdat de pH daar snel en ongecontroleerd kan stijgen.
Andere manieren om houtas te gebruiken
Naast bodemverbetering kan houtas slakken afweren: een cirkel van as rond een plant kan slakken uitdrogen door verlies van slijm en vocht. Er bestaan ook niet-gespecificeerde kruiden (specerijen) die deze plaagdieren effectief zouden verdrijven. Het zien van merels in de tuin kan trouwens een aanwijzing zijn dat de bodem een goede samenstelling heeft voor een gezonde tuin.
Let op regelgeving: niet alle huishoudelijke as is geschikt voor gebruik in tuin of compost, wat belangrijke milieuaspecten met zich meebrengt. Gemeentelijke regels verschillen wat betreft verbranding en afvoer van houtas. Bij twijfel is het verstandig om de as via het restafval af te voeren en de gemeentelijke richtlijnen te raadplegen.
Het gebruik van houtas vraagt om zorg en kennis, maar bij correct gebruik levert het veel voordelen voor de tuin. Met informatie uit natuurbladen en zorgvuldig geselecteerde bronnen kunnen tuiniers hun bodemkwaliteit verbeteren en hun planten ondersteunen, terwijl ze bewust en verstandig handelen.