Hoe het signaal werd gezien en waar het vandaan komt
De detectie werd geleid door de Universiteit van Pretoria in Zuid-Afrika. De resultaten verschenen op het online archief “arXiv” en kwamen ook voorbij op wetenschapssites zoals “Phys.org” en “Geo.de”. Die publicaties brengen ons weer een stap dichter bij een beter begrip van de enorme schaal waarop sterrenstelsels zich ontwikkelen en samensmelten.
Het signaal komt van het sterrenstelselsysteem HATLAS J142935.3–002836, ongeveer 8 miljard lichtjaar van de aarde. Metingen wijzen uit dat het een hydroxyl-megamaser is, een natuurlijke laservorm in het radiogebied. Vanwege de uitzonderlijke helderheid zou het zelfs als een gigamaser kunnen worden aangeduid, met een intensiteit die miljarden malen helderder is dan normale maserstralen.
Wat fysiek het signaal veroorzaakt
Het signaal ontstaat bij fusies van sterrenstelsels, waarbij gaswolken door die botsingen worden samengedrukt en de moleculen in beweging raken, wat versterkte microgolfemissies geeft. Tijdens zulke kolossale ontmoetingen omwikkelen de stelsels elkaar met hun gas, dat samenperst en dichte wolken vormt. In die wolken kunnen miljoenen nieuwe sterren ontstaan, wat de evolutionaire levenscyclus van sterrenstelsels verder aandrijft.
De detectie was mogelijk dankzij een zwaartekrachtslens, een verschijnsel zoals door Albert Einstein beschreven (de ruimtetijd rond een tussenliggende galaxie buigt, waardoor de radiogolven van het verder verwijderde stelsel worden versterkt en in gerichte bundels naar de aarde komen).
Wat onderzoekers verwachten
Met steeds betere observatiemethoden verwachten onderzoekers nog veel meer megamasers te vinden. Met dit soort nauwkeurige instrumenten is er hoop om honderden tot duizenden nieuwe sterrenstelselsystemen met vergelijkbare megamasers te identificeren. Dat kan diepgaande kennis opleveren over de processen van sterrenstelselgroei en fusies over miljarden jaren. Zoals postdoc van de Universiteit van Pretoria, Thato Manamela, zegt: “Dit sterrenstelselsysteem is werkelijk uitzonderlijk.”
Wat dit zegt over onze Melkweg en de aarde
Als je nadenkt over de gevolgen voor onze eigen Melkweg, wordt de ontdekking extra interessant. Volgens voorspellingen stevent onze Melkweg af op een mogelijke botsing met het Andromedastelsel, naar schatting over 5 miljard jaar. Die botsing zal waarschijnlijk de veiligheid van individuele sterren en planeten in ons stelsel niet direct aantasten, maar kan wel leiden tot veranderingen in de structuur van ons sterrenstelsel. Tegen die tijd is onze Rode Reus al geëvolueerd, waardoor de Aarde onleefbaar zou zijn geworden.
De vondst van deze krachtige gigamaser werpt nieuw licht op de interstellaire dynamiek en kan tot belangrijke doorbraken leiden in ons begrip van het kosmische toneel waarop zulke dramatische gebeurtenissen plaatsvinden. Elke keer dat we omhoogkijken, wordt duidelijk hoe groot het universum is en hoeveel verrassingen het nog voor ons heeft.
