Hoe ze het signaal opvingen
De detectie werd mogelijk gemaakt door de MeerKAT-radiotelescoop. Deze moderne radiotelescoop ving een extreem sterk microgolfsignaal op, dat de onderzoekers classificeerden als een hydroxyl-megamaser (een natuurlijke laserachtige bron in het radiogebied). Vanwege de intensiteit wordt het mogelijk zelfs als een gigamaser aangeduid.
Uit de gegevens blijkt dat het signaal afkomstig is van een object op ongeveer 8 miljard lichtjaar afstand. Dat object heet HATLAS J142935.3:002836 en is een samensmeltend galactisch systeem, kort gezegd: het is ontstaan door de botsing van twee of meer sterrenstelsels.
Wat die straling veroorzaakt
Bij botsingen tussen sterrenstelsels worden hele wolken gas samengedrukt. Dat zorgt ervoor dat moleculen opgewonden raken en versterkte microgolven uitzenden. Dat proces is verantwoordelijk voor het hydroxyl-megamaser-signaal. Door de gemeten sterkte wordt het zelfs als een gigamaser aangeduid, wat betekent dat het miljarden malen helderder is dan normale masers.
Het signaal werd extra versterkt door een zeldzaam maar krachtig verschijnsel: een gravitatie-lens (voor het eerst beschreven door Albert Einstein). In dit geval werkt een tussenliggende melkweg als een lens die de ruimtetijd buigt, waardoor de microgolven van het verre stelsel worden gebundeld en sterker naar de aarde gericht.
Wat we ervan verwachten
Onderzoekers verwachten dat deze detectiemethode kan leiden tot de vondst van “honderden tot duizenden” vergelijkbare galactische systemen. Daarmee zou ons begrip van de evolutie en samenvoeging van massieve sterren over miljarden jaren flink verbeteren. Thato Manamela, postdoctoraal onderzoeker aan de Universiteit van Pretoria, benadrukte het belang van de observatie: “Dit galaxiesysteem is echt buitengewoon.”
Er zijn ook gevolgen voor ons eigen zonnestelsel. Men rekent erop dat de Melkweg over ongeveer 5 miljard jaar zal botsen met het Andromedastelsel, maar sterren en planetensystemen (inclusief ons zonnestelsel) blijven naar verwachting grotendeels intact. Tegen die tijd is de zon echter geëvolueerd tot een rode reus, waardoor de aarde onbewoonbaar wordt.
De vondst van zulke krachtige signalen zegt veel over hoe eerdere botsingen structuren hebben gevormd die we nu in het universum zien. Ze laten zien hoe interacties tussen sterrenstelsels tot enorme uitbarstingen van stervorming en tot verschuivingen in galactische morfologie kunnen leiden.
Deze resultaten openen de weg naar een rijker inzicht in de kosmologische geschiedenis en in de complexe dynamiek van sterrenstelselvorming. Ze zetten astronomen op het spoor van mogelijk nieuwe ontdekkingen die van groot belang zijn voor ons begrip van het heelal, nu en in de toekomst.
