Astronomen detecteren lasersignaal – bron ligt op 8 miljard lichtjaar afstand
Astronomen hebben onlangs een opvallende vondst gedaan: ze constateerden een ongewoon sterk microgolfsignaal dat afkomstig is van een verre bron in de ruimte. Het signaal komt uit het sterrenstelsel HATLAS J142935.3.002836 en geeft nieuwe aanwijzingen over hoe sterrenstelsels botsen en hoe sterren gevormd worden.
Hoe het signaal is ontdekt
Met de MeerKAT-radiotelescoop in Zuid-Afrika zag een internationaal team van astronomen verbonden aan de Universiteit van Pretoria een bijzonder radiografisch verschijnsel. Het signaal kreeg de classificatie van een hydroxyl-megamaser, wat wijst op zeer krachtige radiostraling, en het valt vooral op door de intensiteit ervan. De astronoom Thato Manamela van de Universiteit van Pretoria omschreef het gedetecteerde galaxiensysteem als “echt buitengewoon”.
Het signaal werd bekendgemaakt via het online archief arXiv (een preprint-server) en het wetenschapsportaal Phys.org, waar de onderzoekers hun bevindingen deelden. Extra uitleg over vergelijkbare galactische botsingen verscheen ook op Geo.de.
Waar het signaal vandaan komt
De bron ligt op een spectaculaire afstand van 8 miljard lichtjaar. Het betreft een versmeltend galaxiensysteem, en zulke samensmeltingen persen enorme gaswolken samen. Daardoor raken moleculen in beroering en zenden ze versterkte microgolfstraling uit. Dat proces kan uiteindelijk leiden tot de vorming van miljoenen nieuwe sterren in die dicht samengedrukte wolken.
Een aantal experts ziet het verschijnsel als een hydroxyl-megamaser, een soort natuurlijke laser in het radiogebied, en suggereert dat de intensiteit zo hoog is dat het binnen de categorie van gigamasers zou kunnen vallen. Gigamasers zijn miljarden malen helderder dan gewone maserstralen, en het object binnen HATLAS J142935.3.002836 zou tot die extreme klasse kunnen behoren.
Hoe de zwaartekrachtlens hielp
De opvallende detectie is mede mogelijk gemaakt door zwaartekrachtlenswerking, zoals beschreven door Albert Einstein. Een tussenliggende galaxie buigt de ruimtetijd met haar zwaartekracht en bundelt zo de microgolven, waardoor het signaal versterkt wordt en vanaf de Aarde beter te zien is.
Dankzij die lenswerking konden de onderzoekers een duidelijk en versterkt signaal waarnemen. Dat geeft hoop dat in de toekomst veel meer megamasers opgespoord kunnen worden. Men verwacht dat met zulke technieken honderden tot duizenden nieuwe galaxiensystemen ontdekt kunnen worden, waardoor de ontwikkeling en botsing van deze systemen over miljarden jaren nog beter bestudeerd kunnen worden.
Botsende sterrenstelsels en wat we verwachten
Het samensmelten en botsen van sterrenstelsels, zoals de voorspelde ontmoeting tussen de Melkweg en het Andromedastelsel, brengt interessante kosmische veranderingen met zich mee. De meeste sterren en planetenstelsels, ook die in onze Melkweg, zullen daarbij niet direct worden aangetast.
Daarentegen zal het zonnestelsel op langere termijn veranderen: de zon zet naar verwachting uit tot een rode reus over circa 5 miljard jaar, waardoor de aarde onleefbaar zal worden.
Astronomen blijven gefascineerd door de complexe dynamiek van het heelal en verwachten dat observaties van megamasers nieuwe inzichten zullen opleveren in de structuur van sterrenstelsels. Met deze krachtige methoden hopen ze de evolutie van sterrenstelsels met meer precisie en detail te bestuderen en mogelijk nog veel kosmische mysteries te onthullen.